Dzieci z rodzin z problemem alkoholowym PDF Drukuj Email

 TRUDNOŚCI EMOCJONALNE DZIECKAW RODZINIE Z PROBLEMEM ALKOHOLOWYM

 

Dla wielu osób, z punktu widzenia destrukcyjnych zjawisk w rodzinie alkoholowej, najbardziej interesujące jest to, co dzieje się z dziećmi. Dzieci z rodzin z problemami alkoholowymi przeżywają w dawce  zdecydowanie większej niż inne dzieci zakłócenia w stanie poczucia swojego bezpieczeństwa. Doświadczają więcej napięć, lęku, dezorientacji i samotności. Ten stan rzeczy sprzyja tworzeniu się obronnej postawy życiowej.

Analiza sytuacji rodzinnej dzieci z rodzin z problemem alkoholowym pozwala sformułować następujące wnioski:

  • Dzieci z rodzin o problemie alkoholowym są zaniedbane emocjonalnie, często zostawiane są w domu same lub pod opieką rodzeństwa, krewnych, sąsiadów, bez oparcia emocjonalnego ze strony rodzica nadużywającego alkoholu. Dzieci te są podatne na fizyczne złe traktowanie i słowne maltretowanie przez pijącego rodzica.
  • Dzieciom brakuje pozytywnej tożsamości tzn. często nie akceptują siebie samych i generalnie mają poczucie, że są „nie w porządku”.
  • Emocjonalna atmosfera rodziny alkoholowej ogniskuje się wokół wstydu, żalu, złości, lęku, poczucia winy i krzywdy.
  • Konflikty rodzinne - w domach rodzin nadużywających alkoholu toczy się wiele walk tak, że pokoje stają się polami bitew rodzinnych, a dzieci nie mogą odrabiać pracy domowej, ani nawet jeść posiłków.
  • Brakuje otwartej komunikacji - martwym obszarem są uczucia i przeżycia związane z alkoholem, a nawet sam fakt picia, czy upijania się.
  • W rodzinach brakuje wzajemności, dzieci czują się oddaleni od rodziców zarówno pod względem emocjonalnym jak i fizycznym - ciągła nieobecność rodzica uzależnionego i kontrolowanie jego picia przez osobę współuzależnioną.
  • Zaburzone uczucia - wzloty i upadki, konflikty rodzinne i zaniedbania prowadzą do zaburzeń uczuciowych. Dzieci czasem są niechętne wobec swego rodzica uzależnionego, ale czasem czują się opiekuńcze i powołane do opieki nad jego zdrowiem. Dzieci kochają i podziwiają swojego rodzica niealkoholika za integrowanie rodziny, ale też czasem mają złe wyobrażenie o braku współczucia ze strony rodzica niepijącego dla pijącego. Rozszczepienie uczuć, miłość i nienawiść prowadzą do poczucia winy i bezradności przy próbach poprawy sytuacji.
  • Dzieci ukrywają i tłumią swoje uczucia, czują się osamotnione, próbują za wszelką cenę poradzić sobie ze swoją rozpaczą i bezradnością, częściej zapadają na różne choroby, bo ich odporność jest wyczerpana przez nieustanny stres.
  • Dzieci reagują również na wiele chorób swoich rodziców i innych bliskich krewnych. Skazanie rodziców na szpital lub instytucje zdrowia psychicznego, śmierć jednego z rodziców lub rozwód, dzieci znoszą bardzo przykro i boją się przyszłej śmierci.
  • Biorą na siebie nadmierną odpowiedzialność za problemy rodzinne i przejmują obowiązki dorosłych, bardzo się starają naprawić swoje błędy i zaniedbania, bardzo się starają by zadowolić innych. Nie umieją się bawić.
  • Dzieciom trudno jest znaleźć konstruktywne sposoby radzenia sobie w sytuacji kiedy rodzic pije, raczej wykazują zachowania ucieczkowe, izolują się od problemu.
  • Ważną instytucją w życiu dzieci jest szkoła, pomimo tego, że często ponoszą w niej porażki - niskie oceny szkolne - to jest ona miejscem, gdzie znajdują źródło radości i oparcia, szczególnie na zajęciach pozalekcyjnych, często też jest miejscem ucieczki z domu rodzinnego, jego atmosferą i nieprzewidywalnością.Zbyt mało ludzi w Polsce reaguje na krzywdę w rodzinach alkoholowych i staje w ich obronie. Zbyt wielu dorosłych nie zdaje sobie sprawy, jak ich zachowania w stanie nietrzeźwości są krzywdzące dla ich dzieci. Dzieciom z rodzin alkoholowych trzeba pomagać nie tylko przez chronienie ich przed bezpośrednimi skutkami nadużywania alkoholu w rodzinie.Plan pomocy polega na organizowaniu, planowaniu i prowadzeniu  zajęć, na których  dzieci:
    • uczą się rozumieć, że ich rodzic jest osobą chorą, alkoholizm jest chorobą, nałogiem, gdyby alkoholik mógł to by nie pił, że dziecko nie jest zdolne do wyleczenia go z tej choroby i nie jest za nią odpowiedzialne,
    • uczą się pozytywnego stosunku do samego siebie, zadbania o siebie, umiejętności odpoczywania i zabawy,
    • uczą się wyrażać swoje uczucia i potrzeby, prosić o pomoc i przyjmować ją od innych, dzielić się z innymi swymi problemami i uczą się zaufania,
    • próbują zrozumieć własną sytuację życiową oraz związek między alkoholizmem rodziców a swoimi trudnościami,
    • pozbywają się poczucia winy za chorobę alkoholową rodziny, dzieci nigdy nie są odpowiedzialne za alkoholizm rodziców, nawet jeśli ktoś je o to obwinia,
    • pozbywają się wstydu i poczucia osamotnienia, wiele dzieci przeżywa problemy związane z alkoholizmem rodziców, nie jest jedynym w takiej sytuacji,
    • osłabiają poczucie krzywdy oraz jego wpływ na ich przeżycia i zachowania,
    • zdobywają wiarę, że może im się w życiu „udać”,
    • zwiększają poczucie własnej wartości i doceniają swoje sukcesy w walce o przetrwanie,
    • uczą się budować własne życie, niezależnie od problemów domowych,
    • uczą się przewidywać przyszłe wydarzenia w domu i wybierać najlepsze dla siebie i innych strategie postępowania,
    • ćwiczą sztukę odmawiania, zachowywania się asertywnie,
    • poznają konstruktywne sposoby wyrażania złości, poczucia krzywdy i wybaczania.Dzieci alkoholików nie są ofiarami, lecz tymi , którym udało się przetrwać i które swoim życiem dają świadectwo ludzkiej siły i wytrzymałości. Schematy zachowania, których uczą się w dzieciństwie i które stosują będąc dorosłymi, są zrozumiałą reakcją na warunki w jakich się wychowywały. Opisując destrukcyjne skutki życia w domu dotkniętym alkoholizmem, nie powinniśmy jednak zapominać, że rodziny te wiedzą także, co znaczy miłość i radość.

Alkoholizm - choroba złośliwa i wszechogarniająca powoduje, że w rodzinie dominują złe uczucia i niedobre wspomnienia. Zdarzają się jednak chwile, gdy w domu króluje ciepło, duma, radosna zabawa, a wszyscy dają sobie nawzajem to, czego potrzebują. Pomimo wszelkich spustoszeń czynionych przez alkohol, niektórym rodzinom udaje się pozostać źródłem oparcia i opieki.
Dzieci alkoholików to ludzie którym udało się przeżyć. Wykazują wiele cech pozytywnych i godnych uwagi umiejętności, które pomogły im zatriumfować nad niewiarygodnymi przeciwnościami losu. Dysponują wieloma wartościami, które chętnie ofiarowują innym, przede wszystkim chęcią niesienia pomocy i nadzieją na lepsze jutro. Bez dorosłych dzieci alkoholików pomoc społeczna załamałaby się. Odkrycie, że jest się dzieckiem alkoholika jest radosną okazją, która niesie cudowne uczucie nadziei na rozwój i spełnienie. Jest to druga szansa, jeśli chodzi o odkrywanie siebie - podniecająca przygoda życiowa. Każde dzieciństwo, nawet spędzone w rodzinie alkoholowej, daje szansę na osobistą i duchową transformację, która może nadać życiu wyjątkową jakość i koloryt.
W miarę jak coraz więcej osób na co dzień zajmujących się dziećmi i młodzieżą uświadamia sobie złożoność zjawiska zwanego alkoholizmem oraz jego potężny wpływ na dzieci, rośnie szansa, że przyczynią się oni do samorealizacji milionów dzieci. Chciałabym ten referat zakończyć wierszem, który napisał Brayn Robinson, by wyrazić pragnienie, nadzieję i przekonanie, że każde dziecko alkoholika - obojętnie czy ma lat sześć, szesnaście czy sześćdziesiąt - może odnaleźć swoje prawdziwe „ja”.

Przywrócone do zdrowia          
Szukając żarliwie i w ukryciu - święty cel
Esencję ich pochłania i niesie,
Lotem w głąb docierając do rdzenia istoty,
Fala zwątpienia - pewność - miłość tego, co odkryte!

Grażyna Kamińska